Transfer stanica Vrbas

U prvom Regionalnom planu upravljanja otpadom transfer stanice su planirane kao važna karika između lokalnih sistema sakupljanja otpada i buduće regionalne sanitarne deponije u Novom Sadu. Njihova osnovna funkcija bila je da vrše privremeni prijem i pretovar otpada iz lokalnih vozila u vozila većeg kapaciteta, kojima bi se otpad dalje prevozio do regionalne sanitarne deponije. Ovakav sistem trebalo je da skrati vreme rada lokalnih vozila na transportu do deponije, smanji potrošnju goriva i troškove prevoza i održavanja vozila, kao i emisije štetnih gasova. Takođe, prvim RPUO predviđeno je da u početnoj fazi, u nedostatku drugih sabirnih centara, služe i za prikupljanje i privremeno skladištenje kabastog i pojedinih vrsta opasnog otpada iz domaćinstava, naročito električnog i elektronskog otpada. Predviđena je i mogućnost da građani sami donose pojedine vrste otpada, odnosno da transfer stanice imaju i funkciju opštinskih reciklažnih dvorišta.

Planirane su dve transfer stanice – u Bačkoj Palanci i Vrbasu, pre svega zbog udaljenosti tih opština od buduće regionalne deponije u Novom Sadu; za ostale članice regiona bio je predviđen direktan transport otpada do regionalne deponije. U vreme izrade prvog regionalnog plana tačne lokacije transfer stanica još nisu bile određene, a kao mogućnost razmatrane su lokacije postojećih deponija, nakon njihove sanacije, zbog postojećih transportnih pravaca i infrastrukture. U Akcionom planu, u okviru cilja 5 – „Uspostavljanje regionalnog sistema upravljanja otpadom“, kao posebna aktivnost navedena je „Izgradnja transfer stanica u opštinama Bačka Palanka i Vrbas“, sa rokom 2015. godina, dok su kao nadležni navedeni opštine i Ministarstvo. Ovaj rok nije ostvaren.

Regionalni plan upravljanja otpadom za period 2019–2028. godine detaljnije razrađuje mesto i funkciju transfer stanica u regionalnom sistemu. Za stanice u Vrbasu i Bačkoj Palanci predviđena je linija za baliranje otpada, koja bi omogućila njegovo kompaktiranje i privremeno skladištenje kada zbog vremenskih ili drugih uslova nije moguć transport do Regionalnog centra. Uz transfer stanice trebalo je obezbediti i reciklažna dvorišta za izdvajanje kabastog otpada i sekundarnih sirovina, kao i prostor za postrojenje za kompostiranje zelenog otpada, dok je okvirna površina svake stanice određena na oko jedan hektar.

Za razliku od prvog Plana, drugi RPUO detaljnije određuje postupak izbora lokacija. Opštine Bačka Palanka i Vrbas trebalo je da odrede konkretnu lokaciju, bilo na prostoru postojeće deponije/smetlišta ili na novoj lokaciji. U slučaju nove lokacije bilo je potrebno obezbediti zemljište, odgovarajuće planske i urbanističke uslove, projektnu dokumentaciju i građevinsku dozvolu. Kao poželjan položaj navodi se rub naselja uz saobraćajnicu koja vodi prema Regionalnom centru, uz poštovanje kriterijuma zaštite voda, stanovništva, zaštićenih područja, infrastrukture i zaštite od poplava.

U Akcionom planu RPUO 2019–2028, u okviru problema „Nepostojanje postrojenja za tretman komunalnog otpada i nepostojanje sanitarne deponije u Regionu“ i cilja „Razvijen Regionalni centar za upravljanje otpadom do kraja 2024. godine“, kao posebna mera navedena je „Izgradnja transfer stanica za pretovar otpada radi transporta do Regionalnog centra za upravljanje otpadom“, sa rokom 2024. godina; kao nadležni su navedeni JKP i članice Regiona. Istim rokom planirana je i „Nabavka vozila i kontejnera za transport otpada od transfer stanica do Regionalnog centra za upravljanje otpadom“. Ni ovaj rok za izgradnju transfer stanica nije ostvaren.

Izveštaji o implementaciji RPUO

Izveštaj o implementaciji Regionalnog plana za period 2020–2024. potvrđuje da su aktivnosti na transfer stanicama tokom ovog perioda napredovale do faze projektne pripreme i pribavljanja dozvola, ali ne i do same izgradnje. Imajući u vidu obavezu iz RPUO da se izgrade dve transfer stanice na teritorijama Bačke Palanke i Vrbasa, Grad Novi Sad je, kao nosilac aktivnosti u Regionu, tokom 2021. godine zaključio Ugovor o regulisanju međusobnih odnosa sa opštinama Bačka Palanka i Vrbas, kojim je uređeno finansiranje izrade tehničke dokumentacije za obe transfer stanice. Prema ovom ugovoru, sredstva za izradu dokumentacije u iznosu od 8.000.000 dinara obezbeđena su iz budžeta Grada Novog Sada, dok su Bačka Palanka i Vrbas snosile troškove taksi i naknada potrebnih za pribavljanje mišljenja, uslova, saglasnosti, dozvola i drugih akata. Finansijska ulaganja Grada Novog Sada u izradu dokumentacije vrednovana su kao deo njegovog osnivačkog uloga u budućem zajedničkom regionalnom preduzeću.

Grad Novi Sad je, kao nosilac aktivnosti na izradi dokumentacije, sproveo postupak javne nabavke usluga i zaključio ugovor sa izabranim ponuđačem, sa rokom izvršenja do 21. decembra 2022. godine. Na osnovu tog ugovora izrađeni su projekti za građevinsku dozvolu (PGD) za transfer stanice u Bačkoj Palanci i Vrbasu i ishodovane građevinske dozvole za njihovu izgradnju.

Transfer stanice su potom uključene u širi investicioni paket uspostavljanja regionalnog sistema. Na osnovu izrađene dokumentacije, iz IPA fonda Evropske unije obezbeđena su bespovratna sredstva za dalje projektovanje i izgradnju infrastrukture Regionalnog centra, uključujući regionalnu sanitarnu deponiju, MBT postrojenje, dve transfer stanice (u Vrbasu i Bačkoj Palanci) i prateće objekte, kao i za nadzor nad radovima i nabavku opreme potrebne za prikupljanje, transport, tretman i odlaganje otpada. U Izveštaju za period 2020–2024. navodi se i pokretanje tenderskih postupaka za dalje projektovanje i izvođenje radova i za stručni nadzor u okviru šireg projekta uspostavljanja regionalnog sistema.

Izveštaj o implementaciji RPUO za 2025. godinu preciznije prikazuje status samih transfer stanica. Potvrđuje da su za objekte u Bačkoj Palanci i Vrbasu utvrđene lokacije, izrađena projektno-tehnička dokumentacija i ishodovane građevinske dozvole za obe lokacije, pri čemu su pratećim objektima obuhvaćena i reciklažna dvorišta. Istovremeno, potvrđeno je da su iz IPA fonda Evropske unije obezbeđena bespovratna sredstva za finansiranje radova na izgradnji obe transfer stanice. Tokom 2025. godine Grad Novi Sad je, u saradnji sa Ministarstvom finansija i Ministarstvom zaštite životne sredine, preduzimao aktivnosti na pripremi i sprovođenju tendera za ugovor o radovima, dok se sprovođenje samog postupka i ugovaranje izgradnje očekuje tokom 2026. godine.

Sa transfer stanicama neposredno je povezana i izgradnja reciklažnih dvorišta u ove dve opštine. Za po jedno reciklažno dvorište u Bačkoj Palanci i Vrbasu pripremljena je kompletna projektno-tehnička dokumentacija i pribavljene su građevinske dozvole, a predviđeno je da budu izgrađena u sklopu lokacija namenjenih transfer stanicama.

Izveštaj za 2025. godinu donosi i podatke o pripremama za nabavku opreme potrebne za funkcionisanje regionalnog sistema. U okviru mere „Nabavka vozila i kontejnera za transport otpada od transfer stanica do Regionalnog centra za upravljanje otpadom“ navodi se da su iz IPA fonda obezbeđena sredstva i za nabavku opreme za prikupljanje, transport, tretman i odlaganje otpada. Tokom 2025. godine Međuopštinska radna grupa i Grad Novi Sad su, u saradnji sa Ministarstvom zaštite životne sredine, JKP „Regionalni centar za upravljanje otpadom“ Novi Sad i angažovanim konsultantima iz firme Louis Berger d.o.o, sagledali stvarne potrebe članica Regiona za ovom opremom, na osnovu čega je izrađena objedinjena lista potrebne opreme, kao osnov za njenu dalju nabavku.

Posmatrano kroz oba regionalna plana i dostupne izveštaje o implementaciji, lokacije i osnovna funkcija transfer stanica ostale su praktično nepromenjene, dok su rokovi njihove izgradnje višestruko pomerani. Prvi RPUO predvideo je izgradnju do 2015. godine, a drugi je postavio novi rok – 2024. godinu. Ni taj rok nije ostvaren: do kraja 2025. godine bile su utvrđene lokacije, izrađena projektno-tehnička dokumentacija, pribavljene građevinske dozvole i obezbeđena sredstva iz IPA fonda, ali transfer stanice još nisu bile izgrađene. Sprovođenje tenderskog postupka i ugovaranje njihove izgradnje pomereni su na 2026. godinu.

Drugi javno dostupni podaci o izgradnji transfer stanica

Na sajtu Ministarstva rudarstva i energetike mogu se pronaći dodatne informacije o transfer stanicama u Bačkoj Palanci i Vrbasu, a vezano za finansiranje iz pretpristupnih fondova Evropske unije. Naime, Ministarstvo rudarstva i energetike, kao Upravljački organ Višegodišnjeg operativnog programa za životnu sredinu i energetiku 2024–2027, među projektima u okviru „Alokacije za 2025“ navodi projekat „Izgradnja transfer stanica u opštinama Vrbas i Bačka Palanka u okviru Novosadskog regiona upravljanja otpadom“. Za ceo Operativni program za period 2024–2027. procenjeni su troškovi od 325,2 miliona evra, uz maksimalni doprinos Evropske unije od 240 miliona evra, od čega je za 2025. godinu predviđena alokacija EU od 80,5 miliona evra. U objavljenim podacima nije, međutim, naveden iznos namenjen konkretno izgradnji transfer stanica u Vrbasu i Bačkoj Palanci.

Konkretan pokušaj prelaska sa pripremne faze na izgradnju predstavlja postupak koji je Sektor Ministarstva finansija za ugovaranje i finansiranje programa iz sredstava Evropske unije vodio pod nazivom „Establishment of Regional Waste Management System for the City of Novi Sad and the Municipalities of Bačka Palanka, Bački Petrovac, Beočin, Žabalj, Srbobran, Temerin, and Vrbas“. U okviru ovog postupka, označenog kao IPA 2021, posebna partija – LOT 2 – odnosila se na dalje projektovanje i izgradnju transfer stanica u Bačkoj Palanci i Vrbasu. Predmet nije obuhvatao samo objekte za pretovar otpada, već transfer stanice sa potrebnim objektima i opremom, uključujući reciklažno dvorište i liniju za sortiranje suvih reciklabilnih materijala na svakoj od dve lokacije. Postupak je ponovo pokrenut 26. maja 2025. godine, sa rokom za dostavljanje ponuda 28. avgusta 2025. godine.

Postupak za LOT 2, međutim, nije završen izborom izvođača i zaključenjem ugovora. Prema zvaničnom obaveštenju o rezultatu postupka, objavljenom 19. februara 2026. godine, pristigle su dve ponude, ali ugovor nije dodeljen, jer su sve ponude povučene ili ocenjene kao neprihvatljive. U objavljenom obaveštenju nisu navedeni detaljniji razlozi zbog kojih ponude nisu prihvaćene. Za razliku od LOT-a 2, za LOT 1, koji se odnosi na Regionalni centar u Novom Sadu, postupak je završen dodelom ugovora. To znači da je projekat transfer stanica, nakon izrade projektno-tehničke dokumentacije i pribavljanja građevinskih dozvola, stigao do faze konkretnog pokušaja ugovaranja njihove izgradnje, ali izvođač za izgradnju dve transfer stanice ovim postupkom nije izabran.