Regionalna sanitarna deponija

Potreba za izgradnjom regionalne sanitarne deponije definiše se već u Lokalnom planu upravljanja otpadom Grada Novog Sada iz 2010. godine, donetom pre prvog Regionalnog plana. U Akcionom planu LPUO kao posebna aktivnost navedeno je „Izbor lokacije za izgradnju regionalne deponije“, sa rokom 2011. godina, pri čemu je kao pokazatelj uspeha predviđeno donošenje odluke o izboru lokacije za regionalnu deponiju i Regionalni centar za upravljanje otpadom. Istim Akcionim planom predviđena je sanacija postojeće glavne gradske deponije (period 2011–2015. godine), sa ciljem da se na njoj obezbedi prostor za odlaganje otpada do početka rada regionalne deponije. Osnovno rešenje razmatrano u LPUO podrazumevalo je izgradnju regionalne sanitarne deponije u blizini postojeće Gradske deponije u Novom Sadu, na koju bi se dovozio otpad iz celog regiona, dok bi se na istoj lokaciji vršila separacija reciklabilnih materijala.

Prvi Regionalni plan upravljanja otpadom (RPUO), koji su članice Regiona usvojile tokom 2011. i 2012. godine, u Akcionom planu, u okviru cilja 5. kao jednu od mera definiše Izgradnju regionalne sanitarne deponije sa postrojenjem za separaciju na izabranoj lokaciji, prema tehničkim i operativnim zahtevima iz EU Direktive o deponijama 99/31/EC i prema nacionalnim i evropskim propisima za zaštitu životne sredine. Predviđeni rok je 2012-2015. godina, a za realizaciju su nadležni: Opštine, Ministarstvo, IPA Fond, Fondovi, banke - EBRD, EIB, krediti. U delu regionalnog plana koji je posvećenom ovom segmentu sistema, navodi se da je potrebno „što brže, a najkasnije do 2014. godine“ realizovati projekat Regionalnog centra, odnosno izgraditi prvu fazu regionalne sanitarne deponije, koja je trebalo da obuhvati prvu kasetu tela deponije, sistem za separaciju i sistem za tretman biorazgradivog otpada – kompostilište, koje bi se kasnije razvijalo u MBT postrojenje (postrojenje za mehaničko-biološki tretman otpada). Kaže se i da se očekuje da regionalna deponija počne sa radom 2014. godine, a razvoj prve kasete projektovan je upravo od te godine. I u delu plana posvećenog finansijama pominje se regionalna deponija: građevinski radovi bili su planirani za 2012, nabavka opreme i vozila za 2013, a početak rada deponije za 2014. godinu. Međutim, ovi rokovi nisu ostvareni ni danas, 12 godina kasnije.

Za lokaciju regionalne sanitarne deponije RPUO je predložio prostor u neposrednoj blizini postojeće deponije u Novom Sadu, dok se u drugom delu dokumenta navodi da je izgradnja na toj lokaciji predviđena nakon sanacije postojeće deponije.

Regionalni plan upravljanja otpadom za period 2019–2028. godine usvojen je 2020. godine i obrazložen kao nastavak strateškog pristupa iz prethodnog. U Akcionom planu, u okviru problema „Nepostojanje postrojenja za tretman komunalnog otpada i nepostojanje sanitarne deponije u Regionu“, kao cilj je postavljeno da bude „Razvijen Regionalni centar za upravljanje otpadom do kraja 2024. godine“. Za ostvarenje ovog cilja posebno je predviđena mera „Izgradnja regionalne sanitarne deponije – nepropusna podloga, sistem za prečišćavanje procednih voda, sistem za evakuaciju gasa i dr.“, sa rokom do kraja 2024. godine, a kao nadležni su navedeni Regionalno JKP i članice Regiona.

I Lokalni plan upravljanja otpadom Grada Novog Sada za period 2023–2032. preuzima realizaciju ovog regionalnog infrastrukturnog projekta. U njegovom Akcionom planu, u okviru cilja „Izrada projektno-tehničke dokumentacije i izgradnja infrastrukturnih objekata za upravljanje otpadom“, predviđena je „Izgradnja Regionalnog centra sa svim pripadajućim infrastrukturnim objektima“, za čiju realizaciju su odgovorni Grad i Regionalno JKP, a postavljeni rok je 2023–2026. godine. Regionalna sanitarna deponija se u ovom dokumentu ne tretira kao odvojena investicija, već kao sastavni deo Regionalnog centra. Sa sigurnošću se može predvideti da će i planirani krajnji rok iz plana (2026. godina) biti prekoračen i da su male mogućnosti da Region pre 2030. godine dobije funkcionalnu infratrukturu koja uključuje i sanitarnu deponiju.

Izveštaji o implementaciji RPUO

Izveštaj o implementaciji Regionalnog plana upravljanja otpadom za period 2019–2028, koji obuhvata realizaciju od 2020. do 2024. godine, aktivnosti vezane za sanitarnu deponiju prikazuje u okviru cilja „Razvijen Regionalni centar za upravljanje otpadom“. U njemu se navodi da su Grad Novi Sad i Međuopštinska radna grupa, u saradnji sa Ministarstvom zaštite životne sredine, nastavili pripremu „Projekta izgradnje Regionalnog centra za upravljanje otpadom u Novom Sadu“ za kofinansiranje radova iz fondova Evropske unije.

Prema ovom Izveštaju, nakon konkursa Zelenog fonda iz 2019. godine Ministarstvo zaštite životne sredine i Grad Novi Sad zaključili su Ugovor o sufinansiranju realizacije projekta „Uspostavljanje regionalnog sistema upravljanja otpadom“, vredan 40 miliona dinara – 32 miliona iz sredstava Ministarstva i osam miliona iz budžeta Grada. Grad je zatim sproveo javnu nabavku usluge „Izrada tehničke dokumentacije za upravljanje otpadom za Grad Novi Sad i opštine Bačka Palanka, Bački Petrovac, Beočin, Žabalj, Srbobran, Temerin i Vrbas, a u cilju uspostavljanja regionalnog sistema upravljanja otpadom“ i 2020. godine zaključio ugovor sa rokom izvršenja do 31. avgusta 2022. godine. Ministarstvo za evropske integracije je u martu 2021. angažovalo organizaciju JASPERS (Joint Assistance to Support Projects in European Regions) radi stručnog pregleda dokumentacije i podrške u pripremi projekta za finansiranje iz EU fondova.

Izveštaj navodi i konkretne izrađene dokumente, među kojima su: „Prethodna studija opravdanosti za upravljanje otpadom za Grad Novi Sad i opštine Bačka Palanka, Bački Petrovac, Beočin, Žabalj, Srbobran, Temerin i Vrbas, a u cilju uspostavljanja regionalnog sistema upravljanja otpadom“ (E-18/20-1), „Generalni projekat za upravljanje otpadom za Grad Novi Sad i opštine Bačka Palanka, Bački Petrovac, Beočin, Žabalj, Srbobran, Temerin i Vrbas, a u cilju uspostavljanja regionalnog sistema upravljanja otpadom“ (E-18/20-2), „Idejno rešenje (IDR) Izgradnja Regionalne sanitarne deponije sa pratećim objektima za upravljanje otpadom za Grad Novi Sad i i opštine Bačka Palanka, Bački Petrovac, Beočin, Žabalj, Srbobran, Temerin i Vrbas, a u cilju uspostavljanja regionalnog sistema upravljanja otpadom“ (E-18/20-3), „Idejni projekat (IDP) Izgradnja Regionalne sanitarne deponije sa pratećim objektima za upravljanje otpadom za Grad Novi Sad i opštine Bačka Palanka, Bački Petrovac, Beočin, Žabalj, Srbobran, Temerin i Vrbas, a u cilju uspostavljanja regionalnog sistema upravljanja otpadom“ (E-18/20-4), „Studija opravdanosti za upravljanje otpadom za Grad Novi Sad i opštine Bačka Palanka, Bački Petrovac, Beočin, Žabalj, Srbobran, Temerin i Vrbas, a u cilju uspostavljanja regionalnog sistema upravljanja otpadom“ (E-18/20-5), „Studija o proceni uticaja na životnu sredinu projekta izgradnja Regionalne sanitarne deponije sa pratećim objektima za upravljanje otpadom za Grad Novi Sad i opštine Bačka Palanka, Bački Petrovac, Beočin, Žabalj, Srbobran, Temerin i Vrbas, a u cilju uspostavljanja regionalnog sistema upravljanja otpadom“ (E-18/20-7), kao i Studija izvodljivosti sa analizom troškova i koristi. Za izabranu lokaciju regionalne sanitarne deponije bili su ishodovani i lokacijski uslovi, ali se, zbog njihovog isteka, planira inoviranje ove dokumentacije.

Upravo je na osnovu izrađene tehničke dokumentacije, kako se navodi u Izveštaju, odabran „dugoročno optimalan održiv sistem upravljanja otpadom u Regionu“ i utvrđena  lokacija za izgradnju regionalne sanitarne deponije sa pratećim sadržajima – postrojenjem za sekundarnu separaciju, postrojenjem za mehaničko-biološki tretman, deponijskim poljima i drugim objektima. Istovremeno je utvrđena nova dinamika realizacije izgradnje za period 2026–2030. godine, dok su iz IPA fondova Evropske unije obezbeđena bespovratna sredstva za dalje projektovanje i izgradnju infrastrukture Regionalnog centra, uključujući sanitarnu deponiju i MBT postrojenje.

Izveštaj o implementaciji RPUO za 2025. godinu potvrđuje ovako definisano rešenje, ali beleži i prelazak projekta u narednu fazu realizacije. U njemu se navodi da je izrađenim setom dokumentacije izvršena analiza i izbor dugoročno održivog modela upravljanja otpadom, utvrđena lokacija regionalne sanitarne deponije sa pratećim sadržajima i ukupni obim investicije, kao i da su iz IPA fonda Evropske unije obezbeđena bespovratna sredstva za dalje projektovanje i izgradnju infrastrukture Regionalnog centra.

Tokom 2025. godine Ministarstvo finansija sprovelo je dva tenderska postupka: za ugovor o uslugama „Nadzor nad uspostavljanjem regionalnog sistema upravljanja otpadom za Grad Novi Sad i opštine Bačka Palanka, Bački Petrovac, Beočin, Žabalj, Srbobran, Temerin i Vrbas“ (broj tendera EC-NEAR/BEG/2024/EA-RP/0107) i za ugovor o radovima „Uspostavljanje regionalnog sistema upravljanja otpadom za Grad Novi Sad i opštine Bačka Palanka, Bački Petrovac, Beočin, Žabalj, Srbobran, Temerin i Vrbas“ (broj tendera EC-NEAR/BEG/2024/EA-OP/0002). Sa izabranim ponuđačima u oba postupka ugovori su zaključeni u decembru 2025. godine, sa rokom realizacije od 45 meseci od dana uvođenja u posao.

Prema istom Izveštaju, po završetku realizacije ovih ugovora na izabranoj lokaciji trebalo bi da bude izgrađena regionalna sanitarna deponija sa pratećim sadržajima, uključujući postrojenje za sekundarnu separaciju otpada i postrojenje za mehaničko-biološki tretman (MBT), a 2030. godine očekuje se početak probnog rada u trajanju od godinu dana. Izveštaj dodatno navodi da se izgradnja postrojenja za sekundarnu separaciju i tretman biorazgradivog otpada, odnosno Regionalnog centra sa svim pratećim objektima, planira u periodu 2026–2030. godine.

Drugi javno dostupni podaci o izgradnji regionalne sanitarne deponije

Medijsko praćenje projekta veoma dobro ilustruje pomeranje rokova. Grad Novi Sad je još 4. novembra 2011. objavio vest pod naslovom „Novi Sad uskoro dobija regionalnu deponiju“, u kojoj je najavljena regionalna deponija u Novom Sadu kao centralni deo budućeg sistema.

CINS je 7. septembra 2017. u istraživanju „Regionalna deponija u Novom Sadu: Rast zagađenja i birokratije“ konstatovao da je, prema Regionalnom planu, deponija trebalo da počne sa radom 2014, ali da građevinski radovi ni tri godine nakon tog roka nisu bili započeti; tekst beleži i da je Grad te godine naručio „elaborat istražnih radnji za potvrdu izabrane ili potencijalnih lokacija“, što pokazuje da je tada ponovo otvoreno i pitanje lokacije.

Energetski portal je 21. januara 2020. u tekstu „Kako je protekla javna rasprava o upravljanju otpadom u Vojvodini?“ preneo da Nacrt novog RPUO predviđa završetak Regionalnog centra, odnosno regionalne sanitarne deponije, do kraja 2024. godine.

Portal NS hronika 18. avgusta 2020. u tekstu „Stvaranje uslova za izgradnju sanitarne deponije“ izvestio je o potpisivanju Ugovora o sufinansiranju projekta „Uspostavljanje regionalnog sistema upravljanja otpadom“ i početku izrade tehničke dokumentacije.

Grad Novi Sad 30. oktobra 2024. u vesti „Korak bliže ka uspostavljanju regionalnog sistema za upravljanje otpadom za Grad Novi Sad i opštine novosadskog regiona“ navodi da će izgradnja Regionalnog centra početi tokom 2025, uz tada navedeni završetak i opremanje do 2031. godine. Međutim, portal EUpravo  je 27. maja 2025. u tekstu „Raspisan novi poziv za gradnju Regionalnog centra za upravljanje otpadom: Kako će on koristiti građanima?“ izvestio da je novi tender raspisan nakon što je prethodni postupak okončan bez izbora izvođača, jer su ponude bile neprihvatljive ili povučene.

Zvanični podaci Ministarstva finansija potvrđuju da je ponovljeni tender „Establishment of Regional Waste Management System for the City of Novi Sad and the Municipalities of Bačka Palanka, Bački Petrovac, Beočin, Žabalj, Srbobran, Temerin, and Vrbas“ otvoren 26. maja, a zatvoren 28. avgusta 2025, dok je obaveštenje o dodeli ugovora za Lot 1 objavljeno 19. februara 2026. godine.